Blog Phong Tục & Cuộc Sống

Thọ Mai Gia Lễ – Phần II – Chương 1

Luận Về Tang Phục

Tang Phục tức là đồ tang, khi 1 người trong gia đình, dòng họ khuất đi thì người liên quan đến huyết thống thân sơ phải để tang cho nhau, tỏ lòng thương xót nhau và để người ngoại cuộc nhìn nhận rõ tôn ti và nhất là để biểu lộ cho thiên hạ thấy rằng gia đình đó đông con nhiều cháu.

Bởi vậy cho nên mới có câu “Khóc Mướn”, ý nói những nhà ít con cháu, quạnh quẽo về người nhưng lại sung túc về tiền bạc, nên mướn những người khác cứ đội khăn tang, kể lể công ơn, rồi cứ việc khóc than; càng khóc nhiều khóc khéo bao nhiêu càng tốt và được trả ơn hậu hĩnh.

Tang Phục được chia ra nhiều loại như sau:

Tổng Quan Về Tang Phục 

Khi cha  hoặc mẹ mất thì con trai, con gái, con dâu đều phải đội khăn sô, con gái và con dâu bỏ tóc xõa, đội thêm chiếc lúp bằng vải sô (Vải mùng).

Con trai đều đội  mũ vành tròn kết bằng sợi chuối.

Trai, gái hay dâu đều mặc áo sô, bên trong mặc thêm áo trắng dài bằng vải xấu rẻ tiền, thắt dây lưng bằng sợi chuối bên ngoài áo sô đi giày kết bằng cỏ rơm bằng sợi gai hoặc đi chân không.

Con rể và cháu nội ngoại xa gần đội khăn vành trắng và áo dài trắng.

Riêng người con gái, hoặc cháu Đích tôn hay cháu ruột của các con trai, gái sinh ra thì đội thêm chiếc mũ mẫn, là một miếng vải nhỏ trắng, gài vào 1 sợi dây chuối bện nhỏ, đội trên đầu quàng xuống cằm giống như chiếc quai nón.

Cháu ngoại vừa kể ở trên, nếu gia đình nào khó tính cần xin ý kiến cha mẹ nhà chồng, nếu chấp thuận thì chỉ đội khăn trắng, không mũ mẫn, không quai dây chuối. 

Cháu 4 đời nội hoặc ngoại đội khăn vàng.

Cháu nội ngoài 5 đời khăn đỏ và đốt pháo mừng, chứng tỏ cho thiên hạ biết là gia đình đại phước, ngũ đại đồng đường.

Con Trai Mặc Tang Phục Khi Cha Mẹ Mất

Tất cả con trai kể từ trưởng nam trở xuống khi cha mẹ mất đi đều đội mũ vành tròn, thường gọi là khăn vành rế bện bằng bẹ chuối, có miếng vải sô cột ngang với sợi dây chuối bện nhỏ trên mũ, có quai quàng xuống cằm, nếu để tóc dài thì phải buông xõa.

Trong mặc quần áo trắng bằng vải rất xấu, rẻ tiền, ngoài phủ thêm quần áo bằng vải sô, thắt dây lưng ngoài áo bằng cỏ rơm hoặc bằng sợi gai.

Nếu là tang cha thì phải may trái sống lưng và áo phải xổ gấu cũng như quần.

Nếu là tang mệ thì quần áo cũng giống như trên nhưng không xổ gấu, nhược bằng cha đã khuất trước rồi thì cũng xổ gấu áo quần như thường.

Cha Buông Mẹ Vén

Tục ngữ nói rằng:“Cha buông Mẹ vén”  để cho dễ nhớ mà thi hành.

Giữa phía lưng áo tang may thêm 1 miếng vải sô  đính vào gọi là “Phụ Bản” để tỏ rằng cái ơn nặng đội trên đầu mà còn đè nặng lên lưng của người con đối với cha mẹ, cần phải xót thương vô bờ bến.

Các con trai đều phải chống gậy bằng tre, trúc tượng trưng cho 4 mùa xanh tốt, hình tròn lòng thẳng, biểu dương lòng thanh sạch của cha, trọn vẹn như bầu trời.

Gậy là sự nương tựa, sự chống đỡ cho con mà con phải tựa nương vào để sống còn.

Nếu chống gậy cho mẹ thì dùng gậy vông, ta gọi là cây ngô đồng, gốc cũng chống xuống mà lớn hơn ngọn, biểu tượng cho trái đất hình vuông, ý nghĩa rằng nhờ ơn sinh dưỡng mà được vuông tròn.

Mẹ Tròn Con Vuông

Ta thường nói:“Mẹ Tròn Con Vuông” khi người mẹ sinh con ra mạnh giỏi.

Nếu cha khuất trước hay mẹ khuất trước, còn lại 1 người, thì công việc chống gậy và chủ tang tế lễ đều phải do người trưởng nam lo lắng, các con trai thứ cũng trang phục và chống gậy như trưởng nam, nhưng nghi lễ đều phải theo người con trưởng.

Trường hợp người con trai trưởng chết trước cha mẹ, thì đứa con trai lớn nhất của trưởng nam thay thế làm chủ tang để chống gậy thay cho cha báo hiếu ông bà.

Người này gọi là Đích Tôn Thừa Trọng. Việc giỗ tết sau này phải chịu trách nhiệm Từ đường mà các bậc cô chú phải theo.

Con Dâu Mặc Tang Phục Khi Cha Mẹ Chồng Chết

Người xưa dạy rằng:“Dâu con Rể Khách”, ngụ ý là người con gái xuất giá phải theo khuông phép nhà chồng, sống nhờ, chết cậy và sẽ trở nên vị Tổ Mẫu bên chồng, sau này nếu mình có con, có cháu.

Bởi vậy thánh nhân nói:“Tại Gia Tòng Phụ, Xuất giá Tòng Phu & Phu Tử Tòng Tử”.

Khi còn ở nhà theo quyền cha mẹ, lấy chồng thì phải theo chồng và nếu chồng khuất trước mình thì phải theo con.

Theo nền luân lý cổ truyền tốt đẹp như vậy, nên con dâu, nhất là dâu trưởng ngoài khăn sô, quần áo sô như người chồng, chỉ khác là chống gậy, đầu đội mũ lúp 2 lớp trong bằng vải xấu, ngoài vải sô có dây chuối nhỏ quàng 1 vòng thả xuống cằm, bỏ tóc xõa, chít thêm chiếc khăn ngang có đuôi, bổn phận còn phải giúp chồng tất cả công việc ma chay về tinh thần, vật chất cho chu đáo khỏi bị chê bai.

Các con dâu khác mặc tang phục cũng giống như thế, nhưng không được quyền định đoạt công việc hệ trọng phải tùy theo vợ chồng trưởng nam cho tang lễ được êm đẹp.

Con Gái Mặc Tang Phục Khi Cha Mẹ Mất

Tất cả con gái lớn tuổi hoặc còn thơ ấu đều cũng mặc tang phục giống như con dâu, vì người con dâu đó cũng ví như ruột thịt, cũng quần áo xổ gấu hay vén lai tùy theo trường hợp như đã bàn trong tang phục con trai, nhưng khác 1 điều là phần chủ tế vẫn thuộc về trưởng nam, nếu người con gái ấy là chị lại chưa xuất giá.

Con gái đã xuất giá cũng mặc tang phục như lúc còn ở nhà nhưng không phải là vải số.

Tứ thân phụ mẫu, cặp song thân. 4 người thân nhất trên đời là 2 bên cha mẹ, rồi đến vợ chồng là nghĩa trăm năm, đều do 2 bên tạo thành không lý gì chênh lệch.

Con Rể Mặc Tang Phục Khi Cha Mẹ Vợ Mất

Con rể mặc quần áo trắng dài bằng vải xấu, đội mũ mấn là chiếc khăn trắng quấn vành thêm  1 miếng vải trắng xấu, phủ lên giữa nhân tang, thêm 1 sợi dây chuối nhỏ quàng trên đầu buông vai xuống cằm.

Muốn mang hay không  tùy ý và cũng không phải chống gậy trong 1 năm.

Cháu Mặc Tang Phục Khi Ông Bà Chết

Được phân ra 6 loại tang phục như sau:

a, Cháu Ruột (Cháu Nội)

Con trai hay con gái của người con ruột, gọi người mất là ông nội hay bà nội, kể cả cháu Đích Tôn không Thừa Trọng (vì cha còn sống) đều mặc tang phục, nếu là trai thì giống như tang phục con rể, nhưng khác 1 điểm là đi chân đất hoặc giày rơm để tỏ lòng kính hiếu ông bà.

Các cháu nội gái cũng đội lúp chỉ bằng vải xấu không sô gai gì cả nhưng tóc phải bỏ xõa, quần áo cũng bằng loại vải xấu.

b, Cháu Ruột (Cháu Ngoại)

Con nào cũng là con, mặc dù là trai hay gái và cháu nào cũng là cháu, mặc dù là cháu nội hay cháu ngoại đều phải có tấm lòng thương xót cha mẹ, ông bà.

Cháu ngoại trai hay gái đã thành gia lập thất hay còn thanh xuân cũng phải mặc tang phục giống y như  cháu nội.

c, Các Cháu Họ Nội Ngoại

Con hoặc cháu của anh em hay chị em nội ngoại gọi là chú, thím, bác, cô, dì, hoặc ông bác, bà bác, ông chú, bà thím đều tang phục bằng khăn trắng và quần áo trắng, thường tùy ý chân mang giày dép gì cũng được nhưng chẳng nên kém phần nghi lễ để người ngoài dị nghị chê cười dòng họ.

d, Chắt Nội Ngoại

Kể từ người cháu trở lên đến ông hay bà 4 đời gọi là Cụ hoặc Cố.

Những cháu này mặc tang phục quần áo vải trắng, đội khăn vành tròn màu vàng.

e, Chút Nội Ngoại

Kể từ người cháu trở lên lên ông hay bà 5 đời gọi là Kỵ Hoặc Sơ

Những cháu này mặc tang phục quần áo vải trắng, đội khăn vành tròn màu đỏ.

Tang Phục Của Người Thân Thích Trong Dòng Tộc

Những người này đều quấn khăn trắng, quần áo dài trắng cho phải đạo luân thường, anh em chú bác cô dì và cậu.

Tang Phục Của Vợ Chồng Đáp Nghĩa Cho Nhau

Ta thường nói:“Phu Phụ Kính Như Tân” có nghĩa là vợ chồng đối đãi với nhau như khách quý.

a, Vợ Mặc Tang Phục Khi Chồng Chết

Tang phục khi chồng chết thì người vợ khăn sô, quần áo vải sô cũng như con dâu để tang cha mẹ chồng, 3 năm.

b, Chồng Mặc Tang Phục Khi Vợ Chết

Tang phục khi vợ chết thì người chồng mặc tang phục như con rể, cũng chống gậy vông nhưng chỉ có tang chế 1 năm.

Nếu người chồng còn cha hay mẹ thì lễ nghi không thay đổi nhưng không chống gậy cho vợ, vì chữ hiếu còn đó chưa trả xong.

Đệ Tử Mặc Tang Phục Khi Thầy Dạy Học Chết

Theo đạo Thánh Hiền, cái nghĩa Quân, Sư, Phụ bao giờ cũng vẫn trọng.

Trong Thọ Mai Gia Lễ không bắt buộc để tang, chỉ tùy vào sự kính mến của trò đối với Thầy mà dùng tang chế, có thể là 1 ngày đến 1 năm và được gọi là “Tâm Tang”.

Còn Tiếp … Phần II Chương 2

Phần II – Chương 3

Phần II – Chương 3 – 2

Phần II – Chương 3 – 3

Thọ Mai Gia Lễ Phần Cuối

Loading...